Werkstuk in het kader van Arbeid en Organisatie II
Als afronding van een collegereeks in Arbeids- en Organisatiesociologie moest ik een werkstuk inleveren. Dat werd een uitgebreide en kritische bespreking van een bundel waarin de inleidingen waren opgenomen van een congres over micro‑elektronica.
Een kritiekpunt, die voor veel vergelijkbare publicaties opgaat, is dat redactie en congresorganisatie er niet in geslaagd zijn om tot een samenhang in de bijdragen te komen. Kritisch was ik ook over de claim van de redactie dat de bundel rijkgeschakeerde informatie zou geven. Onder de inleiders waren vrouwen en vakbonden niet vertegenwoordigd. Mede daardoor werd er weinig ingegaan op de effecten van micro-elektronica op de verdeling van arbeid, met name tussen man en vrouw. En ik betwijfelde of links wel voldoende vertegenwoordigd was als Den Uyl het meest linkse standpunt moest verkondigen.
Een citaat dat op het moment van herlezing (in februari 2026) verrassend actueel lijkt te zijn.
“Opvallend is het grote verschil in benadering van de problematiek tussen de Amerikaanse en de West-Europese, en m.n. de Nederlandse, vertegenwoordigers. Hoeveel kritiek ook overblijft op de standpunten van de laatsten, gevoeligheid voor de breedheid van de maatschappelijke problematiek valt hen niet te ontzeggen. De beperktheid van de optimistische technocratische Amerikaanse opvatting steekt daarbij schril af. Dat genomen bij het beangstigend politiek regime daar doet het vermoeden ontstaan dat er langzamerhand sprake is van een politiek‑culturele breuk in de westerse wereld.”
Ik vond het opvallend dat meer inleiders zich wel druk maakten over het bereiken van maatschappelijke acceptatie voor de nieuwe technologie, maar slechts een enkeling de vraag opwerpt of die technologische ontwikkeling ook wel tot gewenste resultaten leidt. Die ontwikkeling werd meer gezien als een blind natuurproces, waarop hoogstens wat bijgestuurd kon worden.
Mijn slotconclusie was dat, anders dan bedoeld, het boek indirect meer stof tot nadenken gaf dan informatie.
